بله؛ برخلاف باوری که گاهی بین صاحبان پرندگان رایج است، تقریباً تمام پرندگان زینتی از قناری و مرغ عشق گرفته تا طوطیهای بزرگ، بهطور فعال آب مینوشند و برای سلامت خود به دسترسی روزانه به آب تازه نیاز دارند. آنچه از گونهای به گونه دیگر تفاوت میکند، میزان و الگوی این نیاز است، نه اصل نیاز به آب.
چرا پرندگان نسبت به پستانداران آب کمتری مصرف میکنند؟
پرندگان برخلاف پستانداران غدد عرق ندارند؛ بنابراین نمیتوانند از راه تعریق پوستی آب از دست بدهند و همین یکی از دلایل اصلی مصرف نسبتاً کمتر آب در آنها نسبت به بسیاری از پستانداران هموزن است. با این حال، بدن پرنده همچنان از دو مسیر اصلی آب از دست میدهد: تنفس (تبخیر آب از سطح کیسههای هوایی و مجاری تنفسی، بهویژه هنگام لهلهزدن در گرما) و دفع (از طریق کلیهها و دستگاه گوارش). در پرندگان ماده تخمگذار، تولید تخم نیز مصرف آب و مواد معدنی بدن را افزایش میدهد.
بخش قابلتوجهی از آب موردنیاز پرنده از طریق غذا نیز تأمین میشود؛ پرندگان حشرهخوار یا میوهخوار بخشی از آب موردنیازشان را مستقیماً از رطوبت غذا دریافت میکنند، اما این هرگز جایگزین کامل آب آشامیدنی نیست.
نقش آب در بدن پرنده
- تنظیم دمای بدن: پرندگان به دلیل نداشتن غده عرق، برای خنکشدن به لهلهزدن (Panting) و گاهی لرزاندن کیسه گلویی (Gular Fluttering) متکی هستند؛ هر دوی این مکانیسمها از راه تبخیر، آب بدن را مصرف میکنند و به همین دلیل در هوای گرم نیاز به آب بهطور محسوسی افزایش مییابد.
- هضم و گوارش: آب در نرمشدن دانه در چینهدان، حرکت غذا در دستگاه گوارش و جذب مواد مغذی نقش دارد.
- متابولیسم و گردش خون: واکنشهای شیمیایی بدن و انتقال مواد در خون به آب کافی وابسته است.
- عملکرد کلیه و دفع مواد زائد: کلیه پرندگان مواد زائد نیتروژنی را عمدتاً بهشکل اورات نیمهجامد دفع میکند که نسبت به دفع ادرار مایع در پستانداران آب کمتری مصرف میکند؛ اما باز هم به میزان معینی آب برای این فرایند نیاز است.
بخش زیادی از وزن بدن یک پرنده، همانند اغلب موجودات زنده، از آب تشکیل شده است؛ برخی برآوردها این رقم را در حدود سهچهارم وزن بدن ذکر میکنند. همین نکته نشان میدهد چرا حتی افت نسبتاً کوچک در ذخیره آب بدن میتواند بهسرعت روی سلامت پرنده اثر بگذارد.
