جاپت
زایمان گربه | مراحل بارداری، علائم و مراقبت از گربه مادر

زایمان گربه | مراحل بارداری، علائم و مراقبت از گربه مادر

به‌روزرسانی: ۵ مرداد ۱۴۰۵

فهرست مطالب این صفحه

مقدمه

شاید این روزها هیچ صحنه‌ای به‌اندازه‌ی چهره‌ی بچه‌گربه‌ای که برق چشمانش ناگهان شما را متوجه خودش می‌کند، جذاب نباشد. اگر گربه‌ی خانگی دارید و دوست دارید بچه‌های او را هم در کنار خودش بزرگ کنید، بهتر است پیش از هر تصمیمی با مراحل جفت‌گیری، بارداری و زایمان گربه آشنا شوید تا هم مادر و هم بچه‌گربه‌ها سالم از این مسیر عبور کنند.

گربه و زایمان در یک نگاه

مورد
مقدار
مدت بارداری
۶۳ تا ۶۴ روز (به‌ندرت تا ۷۰ روز)
میانگین تعداد بچه‌گربه
۲ تا ۶ قلاده
تعداد بچه‌گربه در زایمان اول
۲ تا ۳ قلاده
سن بلوغ گربه نر
حدود ۸ ماهگی
سن بلوغ گربه ماده
۶ تا ۱۲ ماهگی
دمای طبیعی بدن گربه
۳۷.۸ تا ۳۹.۲ درجه سانتی‌گراد
طول مدت زایمان
۲ تا ۲۴ ساعت
دفعات زایمان در سال
معمولاً ۲ تا ۳ بار

جفت‌گیری و سن بلوغ گربه‌ها

گربه‌های نر معمولاً از حدود ۸ ماهگی توانایی جفت‌گیری پیدا می‌کنند و این توانایی تا حدود ۱۴ سالگی ادامه دارد. گربه‌های ماده کمی دیرتر، معمولاً بین ۶ تا ۱۲ ماهگی، به بلوغ جنسی می‌رسند و می‌توانند تا حدود ۷ سالگی باردار شوند؛ سن دقیق بلوغ به نژاد، شرایط زندگی و تغذیه‌ی گربه بستگی دارد.

گربه‌ی ماده در دوره‌ای که آماده‌ی جفت‌گیری است (دوره‌ی فحلی) ممکن است با هر گربه‌ی نری جفت‌گیری کند، پس اگر قصد ندارید صاحب بچه‌گربه شوید، بهتر است پیش از رسیدن گربه‌تان به سن بلوغ با دامپزشک درباره‌ی عقیم‌سازی صحبت کنید. اگر هم تصمیم به جفت‌گیری دارید، حتماً پیش از آن به دامپزشک مراجعه کرده و واکسن‌های ضروری را بزنید تا کل روند زیر نظر او پیش برود.

بارداری گربه: علائم، مدت زمان و تغذیه

دوران بارداری گربه معمولاً بین ۶۳ تا ۶۴ روز طول می‌کشد و به‌ندرت تا ۷۰ روز هم می‌رسد. در هفته‌های اول معمولاً نشانه‌ی ظاهری خاصی دیده نمی‌شود، اما کم‌کم می‌توانید این تغییرات را در گربه‌ی باردار خود ببینید:

  • افزایش تدریجی اشتها
  • آرام‌تر و مهربان‌تر شدن نسبت به قبل
  • بزرگ و پررنگ‌تر شدن نوک پستان‌ها از حدود سه هفتگی بارداری به بعد
  • بزرگ شدن تدریجی شکم، معمولاً از هفته‌ی سوم یا چهارم
  • افزایش وزن تدریجی

در این دوران استفاده از غذای باکیفیت اهمیت زیادی دارد. بهتر است به‌مرور و نه یک‌باره، حجم غذا را افزایش دهید و در هفته‌های پایانی بارداری و در دوران شیردهی از غذاهای مخصوص بارداری و شیردهی یا غذای بچه‌گربه استفاده کنید، چون این غذاها پروتئین و کالری بیشتری دارند. آب تازه هم باید همیشه در دسترس گربه باشد.

نکته مهم: چاق شدن بیش‌ازحد بچه‌گربه‌ها زایمان را برای مادر سخت‌تر می‌کند و ممکن است کار به سزارین بکشد؛ پس تغذیه را افزایش دهید ولی از پرخوری گربه هم جلوگیری کنید.

در طول این دوران، گربه باید به‌طور منظم توسط دامپزشک معاینه شود.

نشانه‌های نزدیک شدن زایمان

با نزدیک‌شدن به روزهای پایانی بارداری، نشانه‌هایی در گربه ظاهر می‌شود که خبر از نزدیک‌شدن زایمان می‌دهند:

  • بزرگ شدن بیشتر غدد ترشح شیر
  • شروع تولید و نشت شیر، معمولاً حدود دو روز قبل از زایمان
  • افت دمای بدن گربه تا حدود ۳۷ درجه سانتی‌گراد، یک تا دو روز قبل از زایمان (دمای طبیعی گربه معمولاً ۳۷.۸ تا ۳۹.۲ درجه است)
  • جست‌وجو برای پیدا کردن لانه‌ی مناسب
  • تغییر رفتار در هفته‌ی آخر؛ ممکن است منزوی شود و دنبال گوشه‌ای دنج بگردد یا برعکس، بیشتر از همیشه به شما بچسبد
  • بی‌قراری و رفت‌وآمد مکرر به لانه
  • لیسیدن مکرر ناحیه‌ی تناسلی

وقتی چند مورد از این نشانه‌ها را با هم دیدید، احتمالاً زایمان گربه‌تان در ۲۴ تا ۴۸ ساعت آینده اتفاق می‌افتد.

لوازم و آماده‌سازی اتاق زایمان

همین‌که مطمئن شدید زمان زایمان نزدیک است، باید محیط را برای گربه آماده کنید. مهم‌ترین چیزی که نیاز دارید یک جعبه‌ی زایمان است؛ یک کارتن محکم یا جعبه‌ی مناسب دیگر که آن را در اتاقی گرم، آرام و دور از رفت‌وآمد قرار می‌دهید. گرم بودن محیط ضروری است، چون بچه‌گربه‌ها در بدو تولد نمی‌توانند دمای بدن خودشان را با محیط تنظیم کنند.

کف جعبه را می‌توانید با روزنامه‌ی باطله بپوشانید، چون به‌راحتی قابل تعویض است، یا از یک پتوی کهنه استفاده کنید به‌شرط اینکه به‌موقع آن را بشویید و دوباره پهن کنید. از پارچه‌های دارای بافت درشت که ممکن است به پنجه‌ی نوزادان گیر کند، استفاده نکنید. آب، غذا و ظرف خاک هم باید در همان اتاق و در دسترس گربه باشد.

این وسایل را از قبل آماده کنید:

  • جعبه‌ی زایمان (کارتن مقوایی محکم یا جعبه‌ی مناسب)
  • چند جفت دستکش استریل جراحی
  • قطره‌چکان یا سرنگ بدون سوزن برای پاک کردن ترشحات دهان و بینی نوزاد
  • نخ دندان یا نخ کتان تمیز برای بستن بند ناف
  • ماده‌ی ضدعفونی‌کننده برای شست‌وشوی باقی‌مانده‌ی بند ناف
  • قیچی
  • حوله‌ی تمیز
  • شماره‌ی دامپزشک

مراحل سه‌گانه‌ی زایمان گربه

زایمان گربه معمولاً بین ۲ تا ۲۴ ساعت طول می‌کشد و در سه مرحله انجام می‌شود.

مرحله اول: زایمان با دردهای رحمی شروع می‌شود و دهانه‌ی رحم کم‌کم باز می‌شود. معمولاً یک ترشح شفاف و بی‌بو هم دیده می‌شود که همان مایع مخاطی است و در طول بارداری دهانه‌ی رحم را بسته نگه می‌داشته. در این مرحله فاصله‌ی دردها کم‌کم کوتاه‌تر می‌شود.

مرحله دوم: دردهای زایمان قوی‌تر و پی‌درپی‌تر می‌شوند و دهانه‌ی رحم کاملاً باز می‌شود. بچه‌گربه از مجرای زایمان پایین می‌آید و فشار رحم او را به‌سمت بیرون هل می‌دهد؛ معمولاً کیسه‌ی آب جنین در ناحیه‌ی تناسلی مادر دیده می‌شود که همراه با مایع آن، توسط مادر تمیز می‌شود. برای خروج هر بچه‌گربه معمولاً چند بار فشار لازم است. مادر بلافاصله بعد از تولد، صورت و بدن بچه را تمیز می‌کند و همین لیسیدن باعث شروع تنفس نوزاد می‌شود. این مرحله برای هر بچه‌گربه بین ۵ دقیقه تا حدود یک ساعت طول می‌کشد؛ اگر بیش از یک ساعت گذشت و بچه‌ی بعدی متولد نشد، باید با دامپزشک تماس بگیرید.

مرحله سوم: بلافاصله بعد از تولد هر بچه‌گربه، جفت او هم خارج می‌شود. مادر معمولاً بند ناف را می‌جود و جفت را می‌خورد؛ این رفتار طبیعی است و ربطی به خوردن بچه‌گربه ندارد، برخلاف تصور رایج برخی افراد. بعد از تولد هر بچه‌گربه حتماً تعداد جفت‌های خارج‌شده را بشمارید و با تعداد بچه‌گربه‌ها مقایسه کنید، چون باقی ماندن جفت داخل بدن مادر می‌تواند باعث عفونت و حتی خطر مرگ شود. تولد بچه‌ی بعدی معمولاً بین ۱۰ دقیقه تا یک ساعت بعد اتفاق می‌افتد. کل روند زایمان و تولد همه‌ی بچه‌ها معمولاً چند ساعت طول می‌کشد، اما بسته به تعداد بچه‌گربه‌ها ممکن است تا نزدیک ۲۴ ساعت هم به طول بینجامد.

در بیشتر مواقع گربه‌ها بدون کمک شما زایمان می‌کنند؛ بهتر است فقط از فاصله نظاره‌گر باشید و تا زمانی که مشکل جدی پیش نیامده، در روند زایمان دخالت نکنید، چون دخالت زیاد باعث استرس مادر می‌شود.

زایمان سخت (دیستوشی) و چه موقع به دامپزشک مراجعه کنیم

در اغلب موارد زایمان گربه بدون مشکل پیش می‌رود، اما گاهی زایمان به‌کندی پیش می‌رود یا اصلاً پیشرفت نمی‌کند؛ به این حالت «دیستوشی» یا زایمان سخت گفته می‌شود که می‌تواند برای مادر و بچه‌گربه‌ها خطرناک باشد. در موارد زیر حتماً و هرچه سریع‌تر با دامپزشک تماس بگیرید:

  • دوران بارداری از ۷۰ روز عبور کرده باشد
  • ۲۰ تا ۳۰ دقیقه از زور زدن و تلاش فعال گربه برای زایمان اولین بچه گذشته و هنوز بچه‌ای متولد نشده باشد
  • حدود ۱۰ دقیقه از دیده‌شدن جنین در دهانه‌ی رحم گذشته و هنوز به دنیا نیامده باشد
  • بیش از یک ساعت از تولد بچه‌ی قبلی گذشته، دردهای زایمان همچنان ادامه دارد ولی بچه‌ی بعدی متولد نشده
  • تب بالای ۳۹.۴ درجه سانتی‌گراد
  • خونریزی پیوسته و بیش از چند دقیقه از ناحیه‌ی تناسلی
  • خروج ترشحات سیاه‌رنگ، غلیظ و بدبو از رحم

حدود یک هفته پیش از موعد زایمان هم بهتر است گربه توسط دامپزشک معاینه شود تا از سلامت او و احتمال بروز مشکلات مطمئن شوید.

تعداد بچه‌گربه در هر زایمان

میانگین تعداد بچه‌گربه در هر زایمان معمولاً بین ۲ تا ۶ قلاده است، هرچند این عدد به سن، نژاد و سلامت گربه‌ی مادر بستگی دارد. در زایمان اول تعداد بچه‌گربه‌ها معمولاً کمتر است، معمولاً بین ۲ تا ۳ قلاده، و در زایمان‌های بعدی می‌تواند بیشتر شود.

مراقبت از گربه مادر و بچه‌گربه‌ها بعد از زایمان

بعد از پایان زایمان، مادر و بچه‌گربه‌ها باید در همان محیط گرم و آرام بمانند و رفت‌وآمد اطراف آن‌ها را کم کنید. غذا و آب تازه در دسترس مادر بگذارید؛ در دوران شیردهی مادر به کالری و پروتئین بیشتری نیاز دارد، پس بهتر است همچنان از غذای مخصوص بارداری و شیردهی یا غذای بچه‌گربه استفاده کنید.

بچه‌گربه‌ها در روزهای اول تقریباً هر ۲ تا ۳ ساعت یک‌بار شیر می‌خورند و به گرمای زیادی نیاز دارند، چون هنوز نمی‌توانند دمای بدن خودشان را تنظیم کنند. تا حد امکان اجازه دهید مادر خودش به بچه‌ها رسیدگی کند و کمتر آن‌ها را جابه‌جا یا لمس کنید. اگر متوجه شدید یکی از بچه‌گربه‌ها بی‌حال است، شیر نمی‌خورد یا سرد است، سریعاً با دامپزشک تماس بگیرید.

دوباره یادآوری می‌کنیم: تعداد جفت‌های خارج‌شده را حتماً کنترل کنید؛ باقی ماندن جفت در رحم مادر خطر عفونت دارد.

برای آشنایی کامل با روند رشد بچه‌گربه‌ها هفته‌به‌هفته، از تولد تا دوماهگی، می‌توانید مقاله‌ی مراحل رشد گربه با عکس را هم مطالعه کنید.

سوالات متداول

به‌طور میانگین بین ۲ تا ۶ بچه‌گربه، هرچند در زایمان اول معمولاً تعداد کمتر و بین ۲ تا ۳ قلاده است.

چون دوران بارداری گربه کوتاه است، در شرایط ایده‌آل تا ۵ بار در سال هم امکان‌پذیر است، اما معمولاً گربه‌ها ۲ تا ۳ بار در سال زایمان می‌کنند.

خیر، این یک باور اشتباه است. گربه‌ی مادر بعد از تولد هر بچه‌گربه، جفت را می‌خورد نه خود بچه‌گربه را.

معمولاً بین ۶۳ تا ۶۴ روز، هرچند به‌ندرت ممکن است تا ۷۰ روز هم طول بکشد.

معمولاً بین ۲ تا ۲۴ ساعت. اگر بیش از یک ساعت بین تولد دو بچه‌گربه فاصله افتاد یا نشانه‌های دیگری از زایمان سخت دیدید، باید با دامپزشک تماس بگیرید.

گربه‌های ماده معمولاً بین ۶ تا ۱۲ ماهگی به بلوغ جنسی می‌رسند، اما بارداری در سنین پایین برای بدن گربه مناسب نیست و بهتر است با دامپزشک درباره‌ی زمان مناسب مشورت کنید.

در حال بارگذاری دیدگاه‌ها

فهرست مطلب

پیشنمایشی از کل مطلب

دیدگاه‌های برجسته

منتخب نظرات خوانندگان

در حال بارگذاری دیدگاه‌ها