دمانس در گربه‌ها؛ شباهت عجیب به آلزایمر انسانی

تیمی از پژوهشگران دانشکده دامپزشکی رویال دیک در دانشگاه ادینبورگ، با بررسی میکروسکوپی بافت مغز ۲۵ گربه پس از مرگ طبیعی آن‌ها -شامل گربه‌های جوان، گربه‌های سالخورده و گربه‌هایی با نشانه‌های بالینی دمانس- به یافته‌ای قابل‌توجه رسیدند. تصاویر دقیق میکروسکوپی نشان داد در سیناپس‌ها (نقاط اتصال میان سلول‌های عصبی) گربه‌های مسن و گربه‌های مبتلا به دمانس، رسوب پروتئین آمیلوئید-بتا انباشته شده است؛ همان پروتئینی که در مغز بیماران آلزایمری انسان نیز یافت می‌شود. از آنجا که سیناپس‌ها مسئول انتقال پیام میان نورون‌ها هستند، آسیب و کاهش آن‌ها با افت حافظه و توان شناختی ارتباط مستقیم دارد.

یافته جالب‌تر پژوهش که در نشریه European Journal of Neuroscience منتشر شد، این بود که سلول‌های گلیایی مغز -آستروسیت‌ها و میکروگلیاها- که وظیفه پشتیبانی و پاک‌سازی سلول‌های عصبی را برعهده دارند، در گربه‌های مبتلا به دمانس، سیناپس‌های آلوده به آمیلوئید-بتا را به‌اشتباه می‌بلعند؛ فرایندی مشابه آنچه در مغز بیماران آلزایمری انسان دیده می‌شود. دکتر رابرت مک‌گیچان، سرپرست این پژوهش که با حمایت مالی بنیاد Wellcome و مؤسسه پژوهشی دمانس بریتانیا انجام شده، توضیح داده که دمانس چه در انسان رخ دهد، چه در گربه یا سگ، بیماری بسیار طاقت‌فرسایی است و شباهت چشمگیر میان دمانس گربه‌ها و آلزایمر انسانی، مسیر تازه‌ای برای آزمودن درمان‌های نویدبخش آلزایمر روی گربه‌های سالخورده باز می‌کند. از آنجا که جوندگان آزمایشگاهی به‌طور طبیعی دچار دمانس نمی‌شوند، گربه‌ها می‌توانند مدلی طبیعی و دقیق‌تر برای مطالعه این بیماری باشند.

سندرم اختلال شناختی گربه‌ها (که معادل دمانس در گربه‌هاست) معمولاً با افزایش سن ظاهر می‌شود و علائمی مانند میومیوی بیشتر و بی‌دلیل به‌ویژه در شب، گیجی و سردرگمی در فضاهای آشنا، و به‌هم‌ریختگی الگوی خواب دارد. پژوهشگران تأکید می‌کنند این نشانه‌ها را نباید صرفاً به «پیری طبیعی» نسبت داد، بلکه در صورت مشاهده تغییرات رفتاری در گربه‌های سالخورده، مراجعه به دامپزشک برای بررسی دقیق‌تر توصیه می‌شود. این پژوهش نه‌تنها به شناخت بهتر دمانس در گربه‌ها کمک می‌کند، بلکه می‌تواند در بلندمدت به نفع بیماران آلزایمری انسانی و مراقبان آن‌ها نیز باشد.