توکسوپلاسموز(Toxoplasmosis) یک بیماری است که به واسطه انگلی در بدن انسان و حیوانات به وجود میآید. عامل بوجود آورنده این بیماری، تک یاختهای بنام توکسوپلاسما گوندی است که در انسان، حیوانات خونگرم و پرندگان توانایی ایجاد بیماری را دارد. این تک یاخته درتمام نقاط دنیا گسترش یافته است. یکی از حیواناتی که به وفور در کشور ما یافت میشود و به راحتی در محیط زندگی ما رفت و آمد میکند، گربه است. این حیوان از مهمترین منبع انتقال انگل توکسوپلاسما گوندی به انسان میباشد. این انگل تک یاختهای، که مشترک بین انسان و حیوانات است به توکسوپلاسما گوندی، معروف است و عامل یک نوع بیماری عفونی است به نام توکسوپلاسموز، که در سراسر جهان، حتی در کشورهای پیشرفته یافت میشود. این بیماری در سال ۱۹۰۸ شناخته شد و بسیاری از موجودات خونگرم از جمله حیوانات خانگی، دام ها، پرندگان و انسان می توانند توسط این تک یاخته آلوده شوند.
توکسوپلاسموز (انگل توکسوپلاسما گوندی) دارای دو مرحله زندگی است:
- مرحله کیست
- مرحله اووسیست (تخم)
گربه حیوانی است که «خانمهای باردار» باید از آن دوری کنند. زیرا عامل انتقال بیماری «توکسوپلاسموز» است. حدود یکسوم مادرانی که در طی بارداری به این بیماری مبتلا میشوند، آن را به جنین خود منتقل میسازند، که میتواند منجر به اختلالات در سیستم اعصاب مرکزی، عقب ماندگی ذهنی و سقط جنین شود. همچنین نوزادی که با این عارضه به دنیا بیاید، ممکن است دچار مشکلات جدی در زمینه بینایی، شنوایی یا در زمینه های ذهنی به دلیل هیدروسفالی یا التهاب مغز شود. گاهی نیز این عارضه، منجر به مرگ خواهد شد. از نشانه های ابتلاء به این عفونت: تب، احساس خستگی، سردرد، درد مفاصل و گاهی گلودرد میباشد.
کیستها در گوشتِ بسیاری از حیوانات خونگرم وجود دارند، اما میزبان نهایی انگل توکسوپلاسما گربه میباشد و این بدان معناست که گربه ها تنها حیواناتی هستند که انگل عفونی توکسوپلاسما، در مدفوع آنها وجود دارد و میتوانند روزانه تا ۱۰ میلیون تخمِ انگل دفع نمایند. این انگل ها بسیار مقاوم بوده و میتوانند ماهها، یا سال ها در طبیعت باقی بمانند. حتی در مقابل یخ زدگی یا گرمای شدید نیز مقاوم بوده و به راحتی توسط باد و آب در مسافت های طولانی جا به جا میشوند. شایعترین راه آلوده شدنِ گربهها، شکار و خوردن موش، پرنده یا حیوانات کوچک آلوده است. اما در مورد گربههایی که در داخل خانه نگهداری میشوند، شایعترین راه، خوردن گوشت خام آلوده میباشد.
وقتی انسان دچار عفونت توکسوپلاسموز میشود، انگل توکسوپلاسما، کیستهایی در نقاط مختلف بدن از جمله سر و ماهیچهها تشکیل میدهد. اگر فرد از سلامت عمومی برخوردار باشد، سیستم ایمنی بدن، انگل را مهار کرده، آن را در حالت غیرفعال نگه میدارد و بدن را نسبت به عفونتِ دوباره مقاوم میسازد.
اما در افراد دچار نقص سیستم ایمنی، مثل افراد مبتلا به ایدز، سرطان و افراد دریافت کننده پیوند عضو یا گیرندگان پیوند مغز استخوان، عفونت قبلی توکسوپلاسموز، میتواند فعال شود و منجر به عوارض کشنده به خصوص انسفالیت توکسوپلاسمایی شود که در صورت عدم تشخیصِ سریع و درمان دارویی تا ۵۰ درصد، منجر به مرگ مبتلایان خواهد شد.
زنان مبتلا به توکسوپلاسموز، مدت ۶ الی ۸ هفته نباید باردار شوند و پس از آن نیز مراجعه به پزشک معالج، برای کنترل وضعیت مادر و اطمینان از طی شدن دوره پرخطر بیماری، ضروری است و از آنجا که سطح ایمنی بدن «زنان باردار» پایین است، اگر خانمی قبل از شروع بارداری دچار این بیماری شود، ۵ تا ۱۵ درصد ممکن است در اوایل حاملگی دچار سقط جنین شود و یا ناهنجاریهایی مانند عقبماندگی، نارسایی چشمی و غیره در نوزاد بروز نماید. بنابراین؛ اگر به داشتن بیماری توکسوپلاسموز مشکوک بودید، اولین آزمایشی که به شما پیشنهاد داده میشود، آزمایش خون است. خانم ها میتوانند قبل از بارداری، از تستهای سرولوژیک موجود، برای ردیابی توکسوپلاسما استفاده نمایند.
مطالعات بر روی موش های رت آزمایشگاهی نشان می دهد که کاهش ظرفیت یادگیری در رت ها نسبت به موش های آزمایشگاهی ملایم تر و در مواردی نادر است. این موضوع می تواند بعلت آلودگی شدید مغزی در زمان نهفته بیماری در موش ها نسبت به موش های رت باشد. موش های رت بیمار نسبت به همنوعان سالم خود میزان فعالیت بیشتری را از خود نشان می دهند. میزان فعالیت رت های وحشی و هیبرید که بطور طبیعی یا مصنوعی با چرخه زندگی انگل آلوده شده بودند، تغییری نکرد. یکی از یافته های جالب این بود که موش های رت جزو پستانداران نئوفوبیک ذاتی شناخته شده در دنیای حیوانات هستند و به محرک های نا آشنا با احتیاط فراوان و گاهی با پرهیز کامل جواب می دهند از این رو بدام انداختن آن ها بوسیله تله یا مسموم کردن بسیار مشکل است. حال آنکه رت های آلوده به محرک های جدید با حالت نئوفوبیکی کمتری پاسخ می دهند. رت های آلوده نسبت به انواع سالم تمایل بیشتری به رفت و آمد در محل هایی که بوی گربه می آمد، از خود نشان می دادند.
مقاله دیگری تحت عنوان: 
