مرحله اول که ممکن است چند روز قبل از زایمان آغاز گردد، شروع انقباضات رحم است .از واکنشهای رفتاری اسب، بی قراری است و از واکنش های بیولوژیکی بدن جانور، خروج مایع زرد رنگ غلیظی مانند عسل به نام واکس از نوک پستان است و حیوان درد کمی دارد و عضلات شکم و پهلوها کشیده میشود .
مرحله دوم مرحله اصلی زایمان است و با دردهای متناوب شکمی آغاز می گردد .این مرحله سریع و نهایت در مدت ۲۵ دقیقه اتفاق میافتد در این مرحله جانور عصبی است و به تهیگاهش نگاه می کند، عرق کرده و مرتبا ادرار میکند.
مرحه سوم دفع پردههای جفت است که بین یک و نیم تا سه ساعت طول میکشد.
از جمله اتفاقات رفتاری که ممکن است در اسبها بعد از زایمان دیده شود، عدم خو گرفتن مادر و کرّه است به این صورت که رفتار اسب با کره خود متفاوت است. برخی کره را به راحتی قبول میکنند و برخی به مرور زمان کره اسب را قبول میکنند مانند اسب هایی که برای بار اول زایمان میکنند .در صورتی که کره شیر نمیخورد یا اسب از پذیرفتن امتناع می کند باید حتماً به کره کمک کرد که شیر بخورد و به تدریج هم مادر و هم کره عادت کنند.
درصحنه ای دیگر شاهد بلند شدن اسب روی دوپا هستیم .این عملی است برای نشان دادن رنجش و آزردگی آنها .علت آن ممکن است اسب سواری باشد یا ممکن است به خاطر مزاحمت اسب یا ادمی باشد که پشت جانور قرار گرفته است که معمولا اسب در این شرایط آماده ی لگد زدن میشود.
در صحنهای دیگر از فیلم اسب با پنجه به زمین میکوبد .آن ها این حرکت را معمولا به صورت یک نیم دایره انجام میدهند .اسبها این حرکت را به دلایل مختلفی انجام میدهند .اسبی که بی حوصله و خسته است این کار را انجام میدهد که نشان میدهد اسب از ایستادن خسته شده و آماده ی راه رفتن است .اسبهایی که استرس دارند نیز ممکن است در زمان غذا خوردن این کار را انجام دهند و با از بین رفتن علت ایجاد استرس در اسب این رفتار نیز متوقف میشود .کوبیدن سم روی زمین به دلیل عصبانیت به ندرت اتفاق میافتد اما نشانه کمبود توجه در اسب است در این مواقع شدت ضربات قوی تر است و با نزدیک کردن گوش ها به هم اتفاق می افتد و در اسب های آزاد این رفتار قبل از حمله و با تاختن اسب انجام میشود.
افسار وسیلهای است برای هدایت و فرمان پذیری اسبها .در دنیای باستانی، از رام کردن با بستن محکم گردن، برای آرام کردن اسبهایی که گاری را حمل میکردند استفاده میشد .این کار، باعث محدود شدن توانایی اسب در تلاش و کوشش برای رهایی یافتن میشد چون همواره با این کار باعث محکم تر شدن دور گردن خود میشد .در یکی از نقاشی هایی که به ۴٠٠ سال قبل از میلاد برمیگردد، اولین افسار زدن بر گردن اسب، به همراه ردپایی از وصل بودن اسب به ارابهها با مالبند نشان داده شده است .افسار محکمی که دور گردن اسب بسته میشد، به تدریج با یک بند چرمی که به سینه بسته میشد، جایگزین شد و اما سرانجام افسار مخصوص اسب توسط کشور چین در قرن ۵ ام میلادی اختراع شد.
در صحنههایی از فیلم شاهد سعی آلبرت در شرطی کردن اسب هستیم به طوری که بعد از مدتی اسب با شنیدن صدای سوت به سمت صدا رفته و آماده دیدار صاحبش باشد .در طبقه بندی انواع یادگیری شرطی شدن رفتار بازتابی یا رفتار پاسخگر ساده ترین نوع یادگیری است. هرنوع تغییری که که بر اثر تجربه در رفتار بالقوه فرد یادگیرنده ایجاد شود که در عملکرد او قابل مشاهده باشد و نتوان آن را به رشد ربط داد یادگیری نامیده میشود.
در صحنهای دیگر وقتی آلبرت سوار بر جوئی با سرعت میتازد به یک مانع میرسد و جوئی به جای پرش متوقف میشود و آلبرت، در هوا به پرواز در میآید .از مهم ترین دلایل نپریدن اسب از مانع ترسیدن اسب است .مثل کودکی که برای پریدن از جوب دور خیز میکند اما به هنگام رسیدن به جوب میترسد و سعی در توقف دارد .از طرفی نمیشود منکر لزوم اموزش این امر به اسب شد و یک اسب باید برای آمادگی برای پرش ،مقدماتی را پشت سر بگذارد.
در صحنهای دیگر آلبرت سعی دارد با کمک جوئی زمین را شخم بزند .از اسبها در مزارع استفاده های گوناگونی میشود.کارهایی که اسب های مزرعه میتوانند انجام دهند این است که مانند تراکتورها، اسبهای مزرعه میتوانند چمن چینی کنند، جمع آوری و شن کشی کنند و یونجهها را بسته بندی کنند .آنها همچنین میتوانند گاری را حمل کنند (بکشند) و میتوانند در مزرعههای کوچک و یا در بهره برداری های بزرگ غلات همکاری کنند .همچنین آنها میتوانند کُنده های درخت را از میان انبوه چوبها به بیرون بکشند و به بالای مثلاً یک تپه ببرند، کاری که تراکتور برای انجام آن نیاز به یک راه برای دسترسی به تپه دارد .بنابراین چنین اسبهایی به عنوان کارگران قابل اعتماد میتوانند در کنار انسان باشند.
حال میخواهیم به چندین نژاد اسب پرورشی که برای کشاورزی و بارکشی میتوان از آنها استفاده کرد اشاره کنیم: اسب کلایدسدیل (Clydesdale)، این اسب بسیار قوی و آبدیده است و برای حمل گاری و تریلر مناسب است. اسب بلژیکی (Belgian)، در میان اسبهای بارکش، اسبهای بلژیکی با هیکل قوی و خشن خود شناخته میشوند .این اسب ممکن است آرام حرکت کند و بدنی غیراستاندارد از نظر ظاهری داشته باشد اما این حیوان بسیار مطیع است و همین امر باعث استفاده از آن در این زمینه شده است.
اسب پرچرونPercheron) )، این اسب به بزرگی اسب بلژیکی نیست اما به طور معمول از کلایدسدیل بزرگتر است و تنها به خاطر توانایی که در خوب راه رفتن دارد، در این زمینه شناخته میشود .اسب شایر (Shire)، این اسب یکی از بزرگترین و قوی ترین اسبهای جهان است .این اسب به خاطر استحکام و خلق و خوی خوبی که دارد برای شخم زدن مزرعه، کشیدن الوار و کشیدن واگنهای مزرعه و گاری استفاده میشود.
اسب سوفولک (Suffolk)، این اسب برای کار در مزرعه بسیار خوب و پرانرژی است، قوی و نیرومند است و علاقه به کار کردن دارد و بسیار با بنیه و متمرکز است.
اسب نروژی (Norwegian Fjord)، این اسب به نسبت اسبهای کوچک جثه که فوایدی دارند، بسیار قوی و نیرومند است و برای کار در مزرعه و سوارکاری بسیار مناسباند.
بخش اول رفتار شناسی این فیلم با تمام شدن زندگی جوئی به عنوان یک اسب مزرعه به پایان رسید .با ادامه این فیلم و آغاز زندگی جوئی به عنوان یک اسب جنگی در شماره بعد در خدمت شما عزیزان خواهیم بود.
نویسندگان: منیر محمد علیزاده و علیرضا حاجی میرزایی